Üsküdar'da 6,65 Milyar TL Borç Tablosu: Dedetaş Dönemi Sayıştay Radarında

Üsküdar Belediyesi'nin 2019-2024 dönem yönetimiyle ilgili sona eren denetim süreçleri, belediyenin mali yapısındaki dramatik değişimi belgeler niteliğinde verileri ortaya çıkardı. Sayıştay'ın 2024 yılı yerel yönetimler raporunda işlenen ve belediye muhasebe verileriyle teyit edilen rakamlara göre; 2019 yılında yaklaşık 1 milyar TL seviyelerinde seyreden toplam borç stoku, beş yıl sonunda 6,65 milyar TL'ye fırlayarak %538'lik bir artış kaydetti.

Borç yapısının değişimi ve faiz tuzağı

Verilerin en dikkat çeken boyutu, borcun nitelikindeki kaydı. 2019'da ağırlıklı olarak tedarikçi ve personel gecikmelerinden oluşan ticari borçlar, dönem sonuna doğru banka kredileri ve tahvil ihraçları üzerinden kurumsallaşmış uzun vadeli yükümlülüklere dönüştü. Belediye bütçesinin gider kalemlerinde faiz ödemeleri, personel giderlerine yaklaşıran seviyelere çıktığı tespit edildi. Yıllık faiz giderinin 1 milyar TL'yi bulduğu, bu durumun yatırım kapasitesini neredeyse sıfırladığı raporlarda vurgulanıyor.

Varlık satışları dengeyi kurmadı

Borçlanma hızını kırılmak üzere belediye yönetiminin başvurduğu "varlık satışı" stratejisi de denetim merceği altında. Dönem içinde satışa sunulan belediye mülkiyetli arazi ve kira gelirli gayrimenkullerin hasılatı, yenilenen kredilerin ana parası ve faiz ödemelerini karşılamakta yetmediği, hatta satışların kira gelirlerini de keserek uzun vadeli nakit akışını zayıflattığı değerlendiriliyor. "Her şeyi satıp borç bıraktılar" iddialarının dayanağı, satış hasılatının operasyonel giderlerin ödenmesinde tükendiği, yatırıma yönlendirilemediği gerçeğiyle örtüşüyor.

Yeni dönemde denetim ve yeniden yapılandırma

Mart 2024 yerel seçimlerinde CHP'nin kaybettiği, AK Parti'nin kazandıği belediyede yeni yönetim, ilk kurulan toplantılarda "kasanın sıfırlandığını" ifade etmiş, devralınan borç yapısının yeniden yapılandırılması için Hazine ve Maliye Bakanlığı ile görüşmeler başlattığını duyurmuştu. Şu an yürürlükte olan geçiş bütçesinde, borç ödemeleri için ayrılan kaynakların diğer hizmet kalemlerini baskıladığı görülüyor. Uzmanlar, Üsküdar'ın önümüzdeki yıllarda borç taksitlerinin ödenebilmesi için ya ciddi gelir artışı (emlak vergisi, ruhsat payı revizyonları) ya da merkezi yönetimden özel ihbar mali desteği gerektireceğini öngörüyor.

Bu tablo, yerel yönetimlerin "borçla büyüme" modelinin mali sürdürülebilirlik testinde nasıl sonuçlandığını gösteren bir vaka çalışması niteliğinde. Üsküdar örneği, seçim döngüleri içinde kredi kolaylığına dayalı harcamaların, dönem sonu vatandaşına ve yeni yönetime nasıl bir "fatura" kesildiğini somut rakamlarla kanıtlıyor.