Xi Jinping Washington'da: İran petrolü ve nükleer dosyada Trump ile kırışma

Çin Başkanı Xi Jinping, Washington'daki iki günlük resmi ziyareti boyunca Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi. Görüşmelerin en gergin konusu İran'nı nükleer silaha sahip olmaktan alıkoymak için ABD'nin "Maksimum Basınç 2.0" stratejisi kapsamında getirdiği yeni ikincil yaptırım paketi ve Çin'in İran ham petrolü alımları oldu.

Trump: "Alımlar durmalı, yoksa bankalar yaptırılır"

Beyaz Sarayı yetkililerinin yaptığı açıklamaya göre Trump, Çin'in İran'dan günde yaklaşık 1,3 milyon varil ham petrol almaya devam ettiğini, bu akışın Tahran'ın nükleer programını finanse ettiğini ve Çinli bankaların ve sigorta şirketlerinin bu ticarete aracılık etmesi durumunda ABD finansal sisteminden men edileceğini vurguladı. ABD Başkanı, "Çin bu petrolü almaya devam ederse biz de onların bankalarını işlem yapmaktan alıkoyarız" mesajını net bir dille iletmiş.

Pekin'in cevabı: "Tek taraflı yaptırımları tanımıyoruz"

Çin Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada Xi Jinping'in, ABD'nin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yetkisi olmaksızın tek taraflı olarak ilan ettiği yaptırımları tanımadığını, Çin'in İran ile normal ticari ilişkilerini "uluslararası hukuk ve temel normlar çerçevesinde" sürdüreceğini belirtti. Xi, sorunun çözümünün askerî tehdit veya ekonomik würge değil, JCPOA (Ortak Kapsamlı Eylem Planı) ruhuna dönen çok taraflı diplomaside olduğuna dikkat çekti.

Analistler: "Çin ne tam keser, ne de kontrolsüz bırakır"

Pekin merkezli stratejik düşünce kuruluşları ve enerji analistleri, Çin'in İran petrolünü tamamen kesmesinin hem iç politik (enerji fiyatları, istihdam) hem de dış politik (Orta Doğu'daki etki alanı, ABD'ye karşı denge unsuru) maliyetlerinin çok yüksek olduğunu öne sürüyor. Bunun yerine Pekin'in; alımları yasal bir çerçeveye (yuan denominasyonlu ödemeler, özel sigorta mekanizmaları) alarak ABD denetiminden çıkarma, ancak miktarı ABD'nin "kırmızı çizgisi" olabileceği seviyelerin biraz altında tutarak bir "yumuşak direnç" stratejisi izleyeceği öngörülüyor.

Ortak zemin: Nükleer silahlanma yok, yollar ayrı

İki lider de görüşmenin sonunda "İran'ın nükleer silaha sahip olması kabul edilemez" ortak metnini imzalarken, yolların ayrıldığını da kabul etmiş oldular. ABD, müzakerelere "güçlü pozisyondan" girmek için würgeyi şiddetlendirmeyi; Çin ise statükoyu koruyarak zaman kazanmayı ve diplomasiyi canlı tutmayı hedefliyor. Ziyaretin ikinci günü ticaret dengesini ve Tayvan dosyasını kapsayacak.