Yargıtay'dan Milyonları Etkileyen Emsal Kararlar: İzni Bölen, Kavga Eden ve Tavan Hesabı Değişiyor

İş hukukunda yön belirleyici nitelikteki Yargıtay kararı, milyonlarca işçinin ve işverenin haklarını doğrudan etkileyen yeni emsal önlemler getirdi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin son aylardaki birleşik ve tek başına kararları; yıllık izin kullanımı, iş yerinde şiddet ve kıdem tazminatı tavan hesaplaması konularında uygulama değiştirdi. Uzmanlar, bu kararların farkında olmaması durumunda işçilerin hak kaybı yaşayabileceğini, işverelerinin de yanlış uygulama riskiyle karşı karşıya kalabileceğini vurguluyor.

Yıllık izni ikiye bölen işçi tazminat kaybediyor

En çok tartışılan karar, yıllık izin kullanım şekline ilişkin. Yargıtay, işçinin kendi isteğiyle yıllık ücretli iznini parçalara ayırarak kullanması durumunda, bu durumun "işçi kusuru" sayılmadığını ama işverenin izin yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmediği tespitinde kritik bir ayrım yapıyor. Ancak yeni emsal kararda; işçinin kendi rızasıyla izni bölüştürmesi ve bu izni kullanmaması halinde, işverenin "izin karşılığı ödeme" yükümlülüğünün kalkmadığı, lakin işçinin işten ayrılırken talep edeceği kıdem tazminatında herhangi bir hak kaybı yaşamayacağı yönünde netleştirici bir çizgi çekildi. Önceki uygulamada izni bölen işçiye "izni kullanmamış sayılıp tazminat verilebilir" yargılandığı için bu karar, işçi lehine genişletici bir yorum olarak değerlendiriliyor. Dikkat edilmesi gereken nokta: İzni böltüren tarafın kim olduğu ve yazılı onay olup olmadığı.

İş arkadaşına saldıran işçiye "pesin para" yok

İş yerinde disiplin ve güvenlik konusunda sıfır tolerans politikasını yargıya taşıyan Yargıtay, bir diğer emsal kararında iş arkadaşına fiziksel saldırıda bulunan işçinin durumunu ele aldı. Kararda; işçinin bu eyleminin "güvenilmezlik" ve "kötü niyet" unsuru taşıdığı, bu nedenle işverenin geçerli bir nedenle (madde 25/II-e) sözleşmeyi feshine hak kazandırığı belirtildi. Bu kapsamda işçi, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi pesin haklardan tamamen mahrum kalıyor. Karar, iş yerinde şiddet eylemlerinin sadece ceza hukuku boyutunda kalmayıp, iş hukuku açısından da "hak kaybı" sonucunu doğurduğunu kanıtlıyor.

Asgari ücret tazminat tavanını aşıyor mu? Yeni dönem hesaplaması

Ekonomi gündeminin en sıcak konularından biri olan "Asgari ücretli, yüksek maaşlıyı geçebilir" iddiası, 2026 yılı ikinci dönemi tazminat tavanı açıklamasıyla yeniden alevlendi. Kıdem tazminatı hesaplanmasında üst sınır olarak belirlenen tavan, yılın ilk altı ayı için 35.058,58 TL (brüt) olarak uygulanırken, Temmuz Aralık dönemi için yeniden hesaplanacak. Asgari ücretin net tutarının, tazminat tavanının net tutarına yaklaştığı hatta bazı senaryolarda geçebileceği tartışmaları, yüksek maaşlı çalışanların tazminatının asgari ücretli bir işçiye göre nispeten daha düşük kalabileceği "ters eşitsizlik" korkusunu yaratıyor. Hukukçular, tavanın halbuki İş Kanunu'nun 14. maddesinde "yıllık brüt ücretin 12'te biri" şeklinde tanımlandığını, tavanın sadece bir üst sınır olduğunu, asgari ücretin ise alt sınır olduğunu hatırlatarak; bu durumun kanuni bir boşluk değil, enflasyonist ortamda tavan güncelleme gecikmelerinin yarattığı bir çarpıtma olduğunu savunuyor.

İzin kullanırken "imza" riskine dikkat

Başlangıçtaki uyarının özeti; işverenin "İzni kullan, sonra ayrılırız" veya "İzin karşılığını al, tazminatını da al" gibi teklifleri karşısında işçilerin dikkatli olması gerekiyor. Yargıtay, işçinin izin kullanma hakkının emniyetli bir hak olduğunu, bu hakkın feragat edilemeyeceğini (madde 53) tekrar vurguluyor. İşçi, yıllık izinini kullanmak için işverenin uygun gördüğü tarihi beklemek zorunda kalabilir; ancak bu bekleme süresince işten ayrılırsa izin karşılığı ve kıdem tazminatı ayrı ayrı ödenmek zorundadır. Pratikte sık görülen hata: İşçinin "izin kullanacağım" diyerek işe gelmemesi, işverenin bunu "işten kaçıp gitme" olarak yorumlayıp feshetmesi ve işçinin hem izin hem tazminat hakkını yargı sürecinde kanıtlamak zorunda kalmasıdır.