Yemen'in Taiz kentinde okul yolu bir savaş alanı: Çocuklar keskin nişancı kurşunları arasında yaşıyor

Yemen'in üçüncü büyük şehri Taiz, yedi yıldır süren iç savaşın en kanlı ve unutulmuş cephelerinden birine ev sahipliği yapıyor. Kentin kuzey ve doğu kesimlerini kuşatan Houthi kontrollü yükseklerden, şehir merkezindeki sivil mahallelere ve okullara yönelik keskin nişancı ateşi ve havan topu yağmuru, çocukların günlük hayatını bir hayatta kalış mücadelesine çevirdi.

BBC Dünya Servisi'nin Taiz'den yaptığı özel raporuna göre, 10 yaşındaki Rafeef'in doktor olma hayali, okula giden her yolculukta sırtını keskin nişancılara dönerek yokuş tırmanmakla geçiyor. "Korkuyorum, ama okula gitmek zorundayım" diyen Rafeef, bu kentte okula gitmenin ne anlama geldiğinin tek sembolü değil.

Kent bir hendek oldu: Coğrafya nasıl bir tuzağa dönüştü

Taiz, stratejik önemi yüksek bir vadi yapısında yer alıyor. Houthi güçleri, kenti üç tarafından kuşatan yüksek tepelere yerleşti. Bu coğrafi üstünlük, şehrin ana giriş yollarını, su kaynaklarını ve sivil yerleşim alanlarını doğrudan ateş altına alıyor. Savaşın başlangıcında kapanan ana yollar (örneğin Taiz-Aden yolu), halen riskli geçişlerle veya uzun, tehlikeli alternatif rotalarla aşılıyor. Bu durum, kentteki 600 bine yakın sivilin — 그중 çocukların büyük bir kısmı — temel ihtiyaçlardan ve eğitimden mahrum kalmasına neden oluyor.

Eğitim binaları çizgide, istatistikler korkutucu

Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu (UNICEF) ve Yemen İnsan Hakları Bilgi ve Eğitim Merkezi (YHRIE) verilerine göre, savaş başladığından bu yana Taiz ili sınırları içinde en az 3.500'den fazla çocuk öldü veya sakatlandı. Sadece 2023-2024 eğitim yılında kentteki 120'den fazla okul, ya doğrudan hasar aldı ya da güvenlik riskleri nedeniyle kapatıldı. Çalışan okulların çoğu, beton bariyerler ve çelik plaklarla donatılmış "güvenli koridorlar" aracılığıyla erişiliyor; bu koridorlar bazen sadece bir şerit genişliğinde ve hâlâ doğrudan görüş alanında.

Öğretmenler, derslerin sık sık patlama sesleriyle kesildiğini, çocukların konsantrasyon bozukluğu ve travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) belirtileri gösterdiğini anlatıyor. Okul müdürlerinden biri, "Zili çaldığımda çocuklar koşuyor, ama koşacakleri bir sığınak yok; sadece duvarların arkasına yapışıyorlar" diyordu.

Uluslararası toplum 'unutulmuş savaş' uyarısı yapıyor

BM Yemen Özel Elçisi Hans Grundberg, son raporunda Taiz'in "insani yardım için en zorlu erişim noktalarından biri" olduğunu vurguladı. 2022'de imzalanan ve periyodik olarak uzatılan ateşkes anlaşması, Taiz'in ön çizgilerinde neredeyse hiçbir zaman tam anlamıyla tutulamadı. Houthi tarafı, Taiz'in kuzeyindeki yolların açılması konusunda askerî üstünlüğü bir koz olarak kullanmaya devam ediyor. Bu arada sivil toplum örgütleri, kentin su ve elektrik altyapısının hedef alındığını, bu durumun çocukların hijyen ve sağlığını doğrudan tehdit ettiğini kaydediyor.

Rafeef'in sınıf arkadaşı 12 yaşındaki Ahmed, geçen yıl bir havan parçasının vurduğu okul bahçesinde ayaklarını kaybetti. Ahmed'in hikayesi, Taiz'de çocukluğun normalleşmeye çalışırken nasıl aniden kesilebileceğinin acı bir hatırlatması. Kentin çocukları için "okul yolu" sadece bir mesafe değil, her gün yeniden verilen bir hayat sınavı.