1967 Torrey Canyon Faciası: Petrolü Temizlemek İçin Döktüleri 10 Bin Ton Deterjan Denizi Zehir Etti

1967 yılında Scilly Adaları yakınlarında karaya oturan Liberiya bayraklı Torrey Canyon süpertankeri, yaklaşık 120 bin ton ham petrolü denize dökerek küresel ölçekteki ilk büyük deniz petrol faciasını tetiklemişti. Ancak tarihe "çevre mühendisliğinin en trajik fiyaskosu" olarak geçen olay, sızıntı değil, ona verilen müdahaleydi.

Petrolü çözen kimyasal, canlıları öldürdü

İngiliz hükümeti ve donanma ekipleri, petrolün Cornwall'ın turistik kıyılarına ulaşmasını engellemek için bilimsel temeli zayıf bir strateji benimsedi. Su yüzeyindeki petrol tabakasını parçalamak amacıyla denize yaklaşık 10 bin ton endüstriyel çözücü, deterjan ve solvent boşaltıldı. Dönemin teknolojisiyle üretilen bu güçlü temizlik kimyasalları, petrolü güvenli bir şekilde çözmek yerine çok daha yüksek düzeyde zehirleyici bir tabaka meydana getirdi.

Kıyılara ulaşan zehirli karışım

Deterjan kullanımı petrolün kıyılara ulaşmasını engelleyemedi; aksine zehirli maddelerin dibe çökerek deniz tabanındaki canlı yaşamını tamamen yok etmesine neden oldu. Bölgedeki yengeçler, istiridyeler, balık türleri ve binlerce deniz kuşu petrolden ziyade uygulanan agresif kimyasal temizleyiciler nedeniyle hayatını kaybetti. Kıyıya vuran can çekişen deniz canlıları, kriz yönetimindeki vahim hatanın somut kanıtı oldu.

Bombardıman ve uluslararası hukukun doğumu

Kimyasalların yetersiz kalması üzerine hükümet, gemide kalan petrolü yakarak imha etmek için Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne ait savaş uçaklarıyla tankeri bombardımana tuttu. Günler süren bombardıman sonrası batan dev tanker, yaşanan büyük ekolojik yıkıma rağmen günümüzde geçerliliğini koruyan deniz kirliliği protokollerinin ve uluslararası çevre hukuku düzenlemelerinin küresel düzeyde oluşturulmasına zemin hazırladı.