2027-2029 OVP Açıklandı: Enflasyon Hedefi %21, Büyüme %4,1, İşsizlik %8,1

Resmi Gazete'de yayımlanan 2027-2029 Orta Vadeli Program (OVP), önümüzdeki üç yıl için makroekonomik çerçeveyi belirledi. Programa göre 2027 yılında tüketici fiyat enflasyonu hedefi %21, GSYH büyüme hedefi %4,1 ve işsizlik oranı hedefi %8,1 olarak öngörüldü. Bu rakamlar, geçen yılki programın 2027 için koyduğu %9 enflasyon ve %5 büyüme hedeflerinden ciddi bir sapma anlamına geliyor.

2023 Seçim Yılı: Hedef ile Gerçek Arasındaki Çukur

Yeni programın inandırıcılığı, bir önceki seçim yılı olan 2023'ün performansıyla test ediliyor. OVP verileri ve TÜİK gerçekleşmeleri karşılaştırıldığında tablo şöyle ortaya çıkıyor:

• TÜFE: Hedef %24,9, Gerçekleşme %64,8
• Cari Açık: Hedef 22 Milyar $, Gerçekleşme 45 Milyar $
• Bütçe Açığı/GSYH: Hedef %4,0, Gerçekleşme %5,6
• Büyüme: Hedef %5,0, Gerçekleşme %5,1

Veriler, seçim yılında genişletici politikaların tüm iç ve dış dengeleri bozduğunu, enflasyonun hedefin neredeyse üç katına çıktığını gösteriyor. Büyüme hedefi neredeyse tutsa da, bu kalite kaybı maliyetine mal oldu.

Dezenflasyon Yol Haritası: Hedefler İleriye Kaydırıldı

Programın en dikkat çeken yönü, "dezenflasyon" stratejisinin raflara kaldırılması. 2026 yılı için Merkez Bankası'nın son Enflasyon Raporu'nda güncellenen %28,4 hedefi, OVP'de de benzer seviyelerde tutulurken, tek haneli enflasyon hedefi 2027'den 2028-2029 yıllarına ertelendi. Geçen OVP'de 2027 için %9 olan enflasyon hedefi, bu programda %21'e çekildi; yani 12 puanlık bir yukarı revizyon yapıldı.

Programın varsayımları gerçekleşse bile, 2027'de potansiyelin altındaki %4,1 büyüme, Türkiye ortalamalarının üzerinde %21 enflasyon ve dünya ortalamalarının çok üzerinde %8,1 işsizlik, "yumuşak iniş" senaryosunun zordluğunu ortaya koyuyor.

Petrol ve Küresel Enflasyon Varsayımları Tartışma Konusu

Programın dış varsayımları da sorgulanıyor. 2026 için Brent petrol fiyatı ortalama 64,3 dolar varsayılmışken, gerçekleşen seviye 89,3 dolara çıktı. Küresel enflasyon tahmini %3,6'dan %4,7'ye revize edildi. Bu 0,9 puanlık küresel enflasyon artışının, Türkiye'enflasyonu üzerindeki etkisinin neden 12,4 puan (küreselin 14 katı) olduğu, programın hassaslığı üzerine soru işaretleri yaratıyor. Vize Başkan Cevdet Yılmaz, savaş etkisinin 7 puan olduğunu belirtse de, kalan sapma önceki program hatalarına da işaret ediyor.

Kemer Sıkma ve Gelir Paylaşımı Tartışmaları

Programın finansman modeli, yurtdışı sıcak parayı yüksek reel faizle çekmeye (carry trade) ve TL mevduat payını artırmaya (%61,5 seviyesine) dayanıyor. Kişi başına gelir 20 bin doları aştı olarak sunuluyor; ancak kur gecikmeli düşüşü ve ithal girdilerin ucuzlaması, gıda, akaryakıt, doğal gaz ve ulaşım gibi temel ihtiyaç kalemlerindeki enflasyonun emeğe yüklenmesini engellemiyor.

Maaş güncellemeleri enflasyonun arkasından gittiği için, ücretliler aradaki dönemin kayıplarını ödemeye devam ediyor. Enflasyon tahminlerinin yukarı revize edilmesinin ardında, memur ve emekli zammı senaryolarının gündeme gelmesi, politika çerçevesinin genişletici tarafa kayma riskini de beraberinde getiriyor.

İnandırıcılık Krizi ve Piyasa Algısı

OVP'ler hem yurt içi seçmen hem de uluslararası yatırımcıya hitap etmeye çalışırken, 2023 deneyimi geniş halk kesimlerinde "ne İsa'ya ne Musa'ya hitap edemiyor" algısını güçlendirmiş durumda. Programın başarısı, varsayımların (petrol, kur, küresel enflasyon) ne ölçüde gerçekleşmesine ve mali disiplinin seçim yılı baskılarına dayanmasına bağlı kalıyor.