Bolsonaro Seçimden Men Edildi ama Brezilya'yı Yine O Yönetiyor: 2026'ya Dair 'Gölge Başkan' Parazodu

Brezilya dün, 2026 genel seçimlerinin ilk turuna girdi. Sandıklar kapanmış, resmi sayım hâlâ sürüyor ama Brezilya siyasetinin gerçek odağı son derece net: Seçmen listelerinde ismi bile bulunmayan bir adam. Jair Bolsonaro.

Geçen yıl Haziran ayında Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE) tarafından "güçün kötüye kullanımı" ve "medyanın suistimali" gerekçesiyle 8 yıl boyunca yasaklanan eski devlet başkanı, 2026 yarışı için resmen aday olamasın da, sağ blokun tek mühendisliği, tek strateji odak noktası ve nihayetinde tek oy çekme motoru konumunda. Partnersiz Liberal Partisi (PL), Bolsonaro'nun ev sahipliğinde yaptığı mitinglerde "Mito" (Efsane) haykırışları hâlâ en yüksek desibellere çıkıyor.

Yasaklı ama "Kral Yapıcı"

Bolsonaro'nun 2026 stratejisi basit ama riskli: Kendini aday gösterme, partinin adayını (muhtemelen São Paulo Valisi Tarcísio de Freitas veya Minas Gerais Valisi Romeu Zema) "kendi adamı" olarak pazarlamak. PL, Kongres'de hâlâ en büyük grup olma hedefiyle, Bolsonaro'nun popülaritesini alt ticket'lara (senato, federal deputation) taşımaya çalışıyor. Son anketlerde Bolsonaro'nun "desteklediği aday" etiketi, sağdaki herhangi bir ismin oyunu tek başına %15-20 kaydırıyor.

Ancak bu etki, Lula yönetiminin ekonomi performansı (enflasyon hedefleri, Bolsa Familia bütçesi) ve Amazon yağmur ormanları politikasıyla yarattığı taban sadakatiyle çarpışıyor. Lula, 81 yaşına rağmen adaylık yapma kararlılığını açıklarken, "Bolsonarizm'siz Bolsonaro" senaryosu sol blokun en büyük umudu.

Yargıtay'da "Darbe Dosyası" Damokles Kılıcı Gibi

Seçim gündemini belirleyen ikinci büyük dinamik, Bolsonaro'ya karşı Yüksek Federal Mahkemesi (STF)'de süren "Demokrasiyi Kaldırma" davası. 8 Ocak 2023 kongre baskını sonrası hazırlanan iddianame, Bolsonaro'nun askerî komutanlarla yaptığı toplantıları, "hükümeti devirme planı" belgesini ve sahte aşı pasaportu skandalını kapsıyor. Relator (rapor hakim) Alexandre de Moraes, yargılamanın yıl sonuna kadar bitirilmesi sinyali verdi.

Eğer Bolsonaro haksiz bulunursa —ki hukukçuların çoğunluğu bunu olası görüyor— ceza sadece siyasi yasağa kalmayacak, hapis cezasına da kapı açacak. Bu durum, PL'nin 2026 sonrası stratejisini "Michelle Bolsonaro kartı"na zorlayabilir. Eski birinci damenin anketlerde sağ tabanın favori isim olması, ailesinin siyasi mirasçılığı mücadelesinin erken başladığını gösteriyor.

Kongre Dengelemesi: Gerçek Kazanan Kim?

Dün gece gelen ilk projeksiyonlara göre PL, Federal Meclis'te (Câmara) koltuk sayısını artırarak en büyük parti olma yolunda. Senato'da da kritik çoğunluğu ele geçirme ihtimali yüksek. Bu tablo, Lula (veya mirasçısı) için "bölünmüş hükümet" (cohabitation) kabusunu canlandırıyor. Bolsonaro, sandıkta kaybedse bile Kongres kontrolüyle veto gücünü, bütçe Direktiflerini ve mahkeme atamalarını etkileme kapasitesini elinde tutuyor.

Analistler, Brezilya'nın "Koalisyon Yönetimi" geleneğini hatırlatarak, Bolsonaro'nun PL'sinin yürütmeyle anlaşmazlığa girse bile, reform paketlerini (vergi, idari) bloke edebilecek bir "veto blok" oluşturacağını öngörüyor.

Kısacası, 5 Ekim 2026 Brezilya'sında resmi başkan adayı olmayan ama partinin, tabanın, medyanın ve yargı gündeminin tek sahibi bir figür var. Seçim sonucu ne olursa olsun, Brezilya'nın gelecekteki dört yılı, Bolsonaro'nun gölgesinde şekillenecek.