Brezilya 2026 Seçimleri: 150 Milyon Seçmen Sandığa Gitti, Lula ve Sağ Blok Kader Belirliyor

Brezilya bugün 2026 genel seçimlerinin ilk turuna girdi. Ülke genelinde 150 milyondan fazla seçmen, önümüzdeki dört yıl için cumhurbaşkanını, 27 eyalet valisini, federal bölge valisini, federal senatonun üçte birini ve federal deputeaların tamamını belirlemek üzere sandık başına geçti. Seçimler, ülkenin son on yılda yaşadığı derin kutuplaşmanın ve ekonomik belirsizliğin gölgesinde, Latin Amerika'nın en büyük demokrasisi için bir "kader anı" olarak değerlendiriliyor.

Zorunlu oy ve elektronik sistem: Nasıl işliyor?

Brezilya'da 18-70 yaş arası vatandaşlar için oy kullanma zorunludur; 16-17 yaş ve 70 yaş üzeri için ise isteğe bağlıdır. Ülke 1996'dan beri tamamen elektronik oylama makineleri (urna eletrônica) kullanıyor. Bu sistem, kağıt oy pusulası olmadan saniyeler içinde oy kaydeder ve gece yarısı civarında sonuçların açıklanmasını sağlar. Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE), sistemin güvenliğini sağlamak için askeri ve federal polis güçlerini, ayrıca uluslararası gözlemcileri sürece dahil etti. Bugün saat 08:00 (yerel saat) başlayan oylama, 17:00'te sona erecek; ilk resmi veriler saat 19:00'den itibaren TSE'nin "DivulgaCand" ve "Resultados" portallarında yayına alınmaya başlanacak.

Cumhurbaşkanlığı kozu: Lula'nın tekrar adayı ve sağ blokun arayışı

Mevcut Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva (İşçiler Partisi - PT), 2023'te başlattığı üçüncü döneminin devamı için tekrar aday. Lula kampanyasında, minimum maaş artışı, "Bolsa Família" sosyal yardımlarının genişletilmesi ve Amazon ormanlarının korunduğu sürdürülebilir kalkınma modelini öne çıkardı. Ekonomide enflasyonun hedeflenen bandın üzerinde seyrederken faiz oranlarının (Selic) yüksek kalması ve reel ücret artışının yavaşlaması, sol blokun en zayıf halkası olarak görüldü.

Sağ blokta ise 2023'ten beri siyasi haklarını yitiren (inelegível) Jair Bolsonaro (PL) resmi aday olamazken, hareketi farklı isimler etrafında toplanmaya çalıştı. São Paulo Valisi Tarcísio de Freitas (Republicanos), Minas Gerais Valisi Romeu Zema (Novo) ve Senato Başkanı Rodrigo Pacheco (PSD) gibi isimler, Bolsonaro'nun destekleyeceği "anti-PT" ortak adayı olma potansiyeli taşıyan figürler olarak öne çıktı. Bu parçalanma, sağın ilk turda oyları birleştirmekte zorlandığını gösteren anketlerle yorumlandı.

Kongre ve eyalet yönetimleri: Yürütmenin denge taşı

Cumhurbaşkanlığı yarışı gölgelediğiものの, bu seçimlerin asıl stratejik önemi Kongres'in (Câmara dos Deputados ve Senado Federal) ve eyalet valilerinin yenilenmesinde yatıyor. Brezilya'nın koalisyon demokrasisi gereği, gelecek cumhurbaşkanının yasama önerilerini (vergi reformu, çevre kanunları, bütçe) geçirebilmesi için Congrès'te geniş bir taban şart. 2022'de PT'nin azınlıkta kaldığı Senato'da bu sefer dengelerin değişip değişmeyeceği,reformist bir gündemin hayatiği konusu. Ayrıca Amazon eyaletlerinde (Amazonas, Pará, Acre) vali koltukları, orman tahrip politikaları ve yerli hakları açısından küresel iklim gündemini de etkileyecek.

Güvenlik, sahte haberler ve "Demokrasi Bayramı"

TSE, 2022'de yaşanan 8 Ocak şüphesiz anılarıyla bu seçim sürecini "demokrasiyi koruma operasyonu" olarak kurguladı. Federal Polis ve Askeri Polis, oylama merkezlerinin çevresinde güvenliği sağlarken, TSE'nin "Programa de Enfrentamento à Desinformação" kapsamında büyük teknoloji platformları (Meta, Google, X, TikTok, Kwai) ile imzalanan protokollerle sahte haber yayını engellenmeye çalışıldı. Seçim günü alkol satışının yasaklanması (Lei Seca), bazı eyaletlerde uygulanan geçici kural olarak kaldı. Seçmen katılım oranı, 2022'nin %79,1'i üzerindeki seviyeyi koruyorsa meşruiyet krizi riski azalacak; düşerse ikinci tur (25 Ekim) gidişatını değiştirebilir.

Ne zaman netleşecek?

Eğer bir cumhurbaşkanı adayı geçerli oyların (beyaz ve boş sayılmayan) yarısından birini alırsa ilk turda kazanır. Aksi takdirde, en çok oy alan iki aday 25 Ekim 2026 Pazar günü ikinci turda karşı karşıya gelecek. Valilik yarışlarında da aynı kural geçerli. Sonuçların resmi onayı (diplomação), Aralık ayı sonuna kadar TSE tarafından tamamlanacak; yeni dönem 1 Ocak 2027'de başlayacak.