Çankırı Şabanözü'nün tarihi envanteri bitti: 132 kültür varlığı tespit edildi

Çankırı ilçelerinden Şabanözü'nün tarihi dokusunu ortaya koymak amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı Genel Müdürlüğü ve Çankırı Karatekin Üniversitesi ortaklığıyla yürütülen "Şabanözü İlçesi Kültür Envanteri Çalışması" tamamlandı. Çalışma sonucunda ilçe sınırları içinde 132 adet kültür varlığı tespit edilerek kayıta alındı.

Bakanlık ve üniversite işbirliğinde kapsamlı envanter

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün koordinasyonunda, arkeolog, sanat tarihi ve restorasyon uzmanlarından oluşan ekipler tarafından yaklaşık 18 ay süren sahte çalışmaları sırasında ilçe merkezi, beldeler ve köyler bazen bazen metre metre taranarak belgelendi. Çalışmada; Roma Dönemi'ne ait kaya mezarları, Bizans Dönemi kalıntıları, Osmanlı Dönemi sivil mimari örnekleri (konaklar, hamamlar, çarşı yapıları) ve dini mimari eserler (camiler, mescitler, türbeler) sistematik olarak haritalandı.

Roma Dönemi kaya mezarları ve Osmanlı konakları öne çıktı

Envanterin en dikkat çeken bulguları arasında, ilçe merkezine yakınlıkta yer alan ve yerel halk tarafından "Kral Kaya Mezarları" olarak bilinen, Roma Dönemi'ne tarihlenen kaya kazılı mezar odaları ile Şabanözü tarihi çarşı bölgesinde hâlâ ayakta kalan 19. yüzyıl sonu-20. yüzyıl başı Osmanlı konakları yer alıyor. Uzmanlar, konakların ahşap işçiliği ve plan şemaları açısından Bölge 4 (Orta Karadeniz) sivil mimarisinin nadide örnekleri olduğunu kaydetti.

Koruma Kurulu'ndan yeni kayıt ve site kararı

Çankırı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, envanter raporuna dayanarak toplantısında tespit edilen 132 kültür varlığının tescili ve 3 yeni alanının "Arkeolojik Sit" ve "Kentsel Sit" olarak ilanına yönelik kararı oybirliğiyle aldı. Kurul kararıyla; tarihi çarşı çevresi "Kentsel Sit Alanı" olarak tanımlanarak, parcellerde yapım koşulları getirildi. Ayrıca, kaya mezarları çevresi 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilerek her türlü inşaat faaliyeti yasaklandı.

Turizme kazandırma ve restorasyon projeleri gündemde

Valilik kaynaklarına göre, envanterin tamamlanmasıyla Şabanözü'nün kültür turizmi potansiyeli resmi kayıtlara geçti. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, tespit edilen sivil mimari örneklerin restorasyonu ve kaya mezarları çevresinin ziyaretçi yönetim planı kapsamında düzenlenmesi için 2026 yatırım programına proje hazırlıkları başlattığını bildirdi. Hedef, ilçeyi Çankırı'nın tarihi bir durak noktası haline getirmek ve yerel ekonomiye katkı sağlamak olarak belirtildi.