Çin'den Hürmüz Boğazı çağrısı: Wang Yi, İran'la masada 'gerilimi azaltın' dedi

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Cuma günü Pekin'de İran Dışişleri Bakanı Abbas Arağçı'yı kabul ederek, Ortadoğu'daki yükselen gerginliklerin bölgesel ve küresel istikrarı tehdit ettiğini vurguladı. Çin Dışişleri Bakanlığı'nın yayımladığı yazılı açıklamaya göre, iki mevkidaş bir saat süren görüşmede Hürmüz Boğazı'nı, Gazze'deki çatışmayı ve İran nükleer dosyasını ele aldı.

Hürmüz Boğazı: "Küresel enerji güvenliği için hayati"

Wang Yi, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası enerji arzının güvenliği için "hayati bir koridor" olduğunu kaydetti. Boğaz'ın güvenliğinin tehlikeye atılmasının, sadece bölge ülkelerini değil, Çin dahil dünya ekonomisini de etkileyeceğini belirten Çin başdiplomatı, "Tarafların संयम (sakinlik) gösterip boğazın serbest geçişine anında dönmesini" çağrısında bulundu. Bu çağrı, son haftalarda Yemenli Huti milislerinin Kızıl Deniz'deki saldırıları ve İran'ın tanker توقيف (durdurma) girişimleri ışığında, Pekin'in petrol ithalat güvencesi kaygısını yansıtıyor.

Gazze ve nükleer dosyada "iki şarjlı" mesaj

Görüşmenin diğer bacakları Gazze'de anında ateş kesmesi ve İki Devlet Çözümü'ne dayalı kalıcı bir barış süreciydi. Wang Yi, İran'ın bölgedeki "yapıcı rol" oynamasını beklediğini ifade ederken, nükleer dosyada 2015 JCPOA (Ortak Kapsamlı Eylem Planı) çerçevesinin hala en gerçekçi yol haritası olduğunu tekrarladı. ABD'nin 2018'de tek taraflı ayrılmasından bu yana duraksayan müzakere sürecinin, "tarafların karşılıklı adımlarla" canlandırılması gerektiğini vurguladı.

Stratejik ortaklık çerçevesi güçleniyor

Arağçı ise İran'ın Çin ile "stratejik ortaklığı" derinleştirme kararlılığını tekrar etti. Ağustos'ta göreve gelen İran başdiplomatı, Pekin ziyaretini dış politikasının "öncelikli durağı" olarak niteleyerek, 25 yıllık kapsamlı işbirliği belgesinin uygulasyonun hızlandırılacağını bildirdi. Görüşmeler, İran'ın Batı yaptırımları karşısında ekonomik nefes alma alanı arayışı ile Çin'in Orta Asya ve Ortadoğu'daki etki alanını genişletme stratejisinin kesiştiği noktada gerçekleşti.

Çin, son yıllarda Ortadoğu'da Suudi Arabistan-İran uzlaşıcılığı (Pekin Anlaşması, Mart 2023) ile bölgesel bir güç dengeleyici olarak profil oluşturmaya çalışıyor. Wang Yi'nin "İslamabad Mutabakat Zaptı" referansı vererek tarafları masaya çağrısı, Pekin'in Washington ve Tahran arasındaki dolaylı iletişim kanallarını canlı tutma çabasının bir parçası olarak okunuyor.