Deloitte, Abramoviç'in 672 Milyon Doları Gizlemek İçin Belgeleri Sahteleştirmiş

Dünyanın en büyük denetim şirketlerinden Deloitte'in Kıbrıs şubesi, Rus oligarkı Roman Abramoviç'in servetini gizlemek ve vergi kaçırmak amacıyla hazırlanan sahte belgeleri onaylamış. BBC Panorama ve Araştırmacı Gazetecilik Bürosu'nun (TBIJ) ortak yürüttüğü, "Kıbrıs Gizli Belgeleri" (Cyprus Confidential) sızıntısı kapsamındaki yeni bulgular, şirketin 2000'li yıllarda sistematik bir şekilde antarihli kayıtlar kullanarak Abramoviç'in varlıklarını resmen yok ettiğini gösteriyor.

672 milyon dolarlık varlıklar bir gece içinde kayboldu

2006 yılında Kıbrıs'ta şirket hesaplarının halka açıklanmasını zorunlu kılan yeni bir şeffaflık yasası çıkınca, Abramoviç'in Kıbrıslı şirketi Amiscan Investments'ın taslak hesaplarında 672 milyon dolarlık (yaklaşık 508 milyon sterlin) lüks varlıklar yer alıyordu. Bunlar arasında Batı Sussex'taki bir köşk, Londra'daki bir lüks daire, Fransa güneyindeki bir mülk, helikopterler, özel jetler ve 147,5 milyon dolarlık Pelorus süper yatı da vardı.

Bu varlıkları gizlemek için Abramoviç'in danışmanları ve Kıbrıs'tan faaliyet gösteren MeritServus, varlıkların Britanya Virjin Adaları'ndaki (BVI) ana şirkete devredildiğini gösteren belgeleri üç yıl geriye antarihlemiş. Deloitte Kıbrıs bu antarihli belgeleri "yeterli" bulmuş ve 2003 hesaplarını 2006'da onaylarken tüm lüks varlıkları silmiş, hesaplarda sadece 75 bin dolar varlık kalmıştı.

Vergi kaçırma şeması: Kravin Investments örneği

Araştırma, vergiyi tamamen ortadan kaldırmak için ikinci bir şemayı da belgeler. Abramoviç'in başka bir Kıbrıs şirketi olan Kravin Investments, 2003'te bankasında neredeyse 2 milyar dolara sahipti ve bu paranın getirisi üzerinden Kıbrıs vergisi ödemesi gerekiyordu.

MeritServus, Ağustos 2005'te Abramoviç'in Rus ortaklarına gönderdiği bir e-postada, Deloitte ile yapılan bir toplantı sonrası bir plan hazırlandığını yazıyordu: "Finansal tablolar ve muhasebe kayıtları 2003 ve 2004 için değiştirilecek." Plan, Kravin'in parayı sadece BVI'deki ana şirket adına tuttuğunu gösteren sahte belgeler oluşturmaktı. Böylece şirket Kıbrıs'ta gelir bildirmez, vergi ödemezdi. Deloitte, Eylül 2005 e-postasında "bank hesap bakiyeleri, faiz gelirleri, kar-zarar hesabı" gibi kalemlerin değiştirilmesi gerektiğini yazmıştı.

10 milyar dolarlık Electus Investments da gizlendi

Aynı yöntem, Abramoviç'in 10 milyar dolardan fazla bir serveti bulunan Electus Investments için de kullanılmış. MeritServus, 2006'da yine antarihli belgelerle servetin BVI'deki aynı isimli şirkete 20 Kasım 2003'te devredildiğini öne sürmüş. Böylece Kıbrıs'taki Electus'un hesaplarında sadece 145 bin dolar varlık kalmıştı.

Uzmanlar: "Açıkça vergi kaçırma"

Finansal hizmetler hukuku uzmanı Avukat Andrew Mitchell KC, Panorama'ya sunduğu delillerin "basit ve açıkça vergi kaçırma" olduğunu, İngiltere'de gerçekleşseydi HMRC (Gelir İdaresi) tarafından kovuşturulacağını belirtti. Sheffield Üniversitesi Muhasebe Profesörü Lord Prem Sikka ise bu durumun "yasal bir görevi ihlal" ve "gerçek ve adil hesapları yansıtmamak" anlamına geldiğini, tarihlerin yanlıştırılmasıyla hesapların kasten yanıltıcı hale getirildiğini kaydetti.

Kıbrıs Milletvekili Christos Christofides de verginin kaçırıldıysa, paranın nasıl geri alınacağı ve suçluların cezalandırılması gerektiğini ifade etti.

Tarafların cevapları

Roman Abramoviç'in avukatları, müvekkilinin vergi kaçırmadığını veya servetini gizlemediğini, sahte belge hazırlandığını bilmediğini, yetkili danışmanlara güvenmesinin meşru olduğunu savundu. Deloitte Kıbrıs ise "uygulanabilir yasalar çerçevesinde hareket ettiğini", belgelerin 20 yıl öncesine ait olduğunu ve artık erişilebilir olmadığını belirterek spesifik iddialara cevap vermedi. MeritServus ise sızıntı sonrası faaliyetlerini durdurdu.

Abramoviç, Rusya'nın 2022 Ukrayna işgali sonrası İngiltere tarafından Putin'in yakınlarından biri olarak yaptırımlara tabi tutulmuş, Chelsea Futbol Kulübü'ni satmak zorunda kalmıştı. Jersey'de 5,4 milyar sterlin değerinde varlıkları dondurulmuş ve dört yıldır süren bir suç soruşturması devam ediyor.