Fransa'da Cinsel Şiddet Yasası Meclis Gündeminde: Vipler Juryli Mahkemelere, OQTF Engelleniyor

Fransa Millî Meclisi (Assemblée Nationale) bugün cinsel ve seksist şiddetle mücadeleyi hedefleyen "kapsamlı" (intégrale) yasa tasarısını genel kurul gündemine alıyor. Son yıllarda kamuoyunu sarsan davalar sonrası hazırlanan metin, soruşturma sürecinden yargılamaya, okuldan iş yerlerine ve siber alana kadar geniş bir yelpazeyi kapsarken; viplerin yargılanma yeri, okullardaki erken uyarı sistemleri ve yabancı şikayetçilere yönelik göç idaresi uygulamaları gibi konularda derin tartışmalar başlatıyor.

Soruşturma standardı yükseltiliyor, "moralite" sorgulaması yasaklanıyor

Tasarının en çok konsensüs sağladığı kısım, polis ve jandarma için "minimum soruşturma eylemleri" (socle minimal) zorunluluğunun getirilmesi. Buna göre mağdur ve şüpheli dinlenmesi, kanıtların korunması ve olası diğer mağdurların aranması standart hale getiriliyor. Öte yandan tasarı, cinsel şiddet, seksist şiddet veya aile içi şiddet dosyalarında soruşturmacıların mağdurun "geçmiş cinsel yaşamı"nı sorgulamasına ek olarak, "güvenilirliği" ve "ahlakı" üzerine kanıt toplamasını da yasaklıyor. Bu iki kavramın tanımı Meclis'te tartışmaya açık.

Vipler yeniden juryli mahkemelere (Cours d'assises) bağlanıyor

Mevcut düzenlemede 2023'ten itibaren yaygınlaştırılan ve sadece profesyonel hakimlerden oluşan "departman ceza mahkemeleri" (cours criminelles départementales) yetkiliyken; tasarı vipleri (crimes sexuels) yeniden profesyonel hakimler ve halk yargıçlarından (jüriler) oluşan "asize mahkemelerine" (cours d'assises) havale ediyor. Sol kanatlı milletvekilleri göre bu mahkemeler, toplumsal vicdanı yansıtarak bu suçları yargılamak için vazgeçilmez.

Okullarda zorunlu mülakat: 2032 hedefleniyor

Çocuklara yönelik şiddetin tespiti için okullarda "yıllık bireysel ve zorunlu mülakat" öngören orijinal madde, hükümet tarafından "insan kaynağı yetmezliği" gerekçesiyle uygulanamaz bulunmuştu. Komisyon maddeyi facultatif (isteğe bağlı) hale getirmişti. Raporlayıcılar bugün genel kurulda uzlaşı metni sunacak: Zorunluluk 2032 yılına ertelenecek, ara süreçte kademeli artış sağlanacak.

Şikayetçi yabancılara OQTF engeli

Hükümetin soğuk karşıladığı ama komisyonda güçlendirilen bir madde; cinsel şiddet suçlamasıyla şikayet eden veya suçunun farklı yollarla kanıtlanan yabancılara "ülkeyi terk etme yükümlülüğü" (OQTF) verilmesini engelliyor. Bu düzenleme, mağdurun göç riski çekmeden şikayetçi olabilmesini sağlamayı hedefliyor.

İş yerleri, partiler ve sendikalar: Bağımsız soruşturma zorunluluğu

Tasarı, işverenlerin bildirim aldığı halde dahili soruşturma açmaması durumunda ağır idari para cezası öngörüyor. Milletvekilleri komisyonda bu mantığı siyasi partilere ve sendikalara genişletti: Suçlu sanılan kişi yönetimde görev alıyorsa, soruşturma onun otoritesinden bağımsız bir yapı tarafından yapılmak zorunda.

Sağlık: Hükümlü personel otomatik men edilir, cinsel muayenelerde rıza şart

Bölgesel Sağlık Ajansları (ARS), mesleki faaliyetle ilgili suçlarla dava edilen sağlık personelini askıya alabilecek. Kesin hükümleşen herhangi bir suç (crime) için sağlıkçıları (öğrenci dahi) otomatik olarak men edecek bir düzenleme de gündemde; ancak bu cezanın cinsel nitelikli kabahatlere (délits) genişletilip genişletilmeyeceği hâlâ tartışılıyor. Başka bir madde ise acil durumlar dışında invaziv müdahalelerde hasta rızasını şart koşuyor, obstetrik ve jinekolojik şiddeti tanımlayıp cezalandırıyor.

Siber şiddet ve "deepfake" cezalandırılıyor, OnlyFans/MyM hedefte

Yapay zeka ile artan "deepfake" (sahte montaj) içerikleri ve rızasız cinsel içerik yayını ağırlaştırılıyor. Uzaktan gerçekleştirilen ücretli cinsel eylemler "pezevenklik" (proxénétisme) kapsamına alınıyor; bu da OnlyFans veya MyM gibi platformları doğrudan hedef alıyor. "Müşteri talebi üzerine üretilen cinsel içerikler" maddesi ise gençlerin fuhuşe itilmesi riski ile seks işçilerinin daha tehlikeli fiziki ilişkilere zorlanması riski arasında tartışma yaratıyor.