MGM'den 18 Eylül uyarısı: Bayburt, Nevşehir ve Rize'de gök gürültülü güçlü sağanak riski

Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM), 18 Eylül 2026 Cuma günü için yaygınlaştırdığı uyarıda; Karadeniz kıyısından İç Anadolu'ya ve Doğu Anadolu'nun kuzey yamaçlarına kadar uzanan bir bölgede atmosferik dengesizliklerin yarattığı konvektif aktivite nedeniyle, yerel olarak güçlü gök gürültülü sağanak yağışın, dolu ve şiddetli rüzgâr anlarıyla eşlik edebileceğini bildirdi. Uyarı kapsamında özellikle Rize, Bayburt ve Nevşehir ile çevre illerde aniden oluşabilecek şelale selleri, bazalt taşkinları ve çatı hasarlarına karşı hazırlıklı olunması çağrısı yapıldı.

Karadeniz'den İç Anadolu'ya fırtına kuşağı

MGM modellerine (ICON-EU, ALARO) göre bugün gün ortasından akşam saatlerine kadar Deniz etkili sıcak/humid hava kütlesinin, üst seviyelerden gelen soğuk hava ile karşılaşmasıyla bölge bazlı güçlü yükselme hareketleri başlayacak. Bu durum en net olarak Doğu Karadeniz'de Rize ve çevresinde, Orta Karadeniz'de Bayburt ve Doğu Karadeniz geçiş kuşağına oturan Bayburt ili ile İç Anadolu'nun doğu kesiminde Nevşehir ve çevre ilçelerde (özellikle orografik kaldırma sağlayan yüksek rakımlı alanlarda) kendini gösterecek. Rize için verilen uyarıda deniz etkisiyle beslenen konvektif hücrelerin kıyı şeridine doğru hareket etmesi, Bayburt ve Nevşehir'de ise vadi rüzgârları ve dağ etkisiyle tetiklenen yerel şiddetli hücreler öne çıkıyor.

Beklenen riskler ve MGM renkli uyarı sistemi

MGM'ın resmi uyarı haritasına göre ilgili illerde uyarı seviyeleri sarı ve turuncu renklerde değişmekte; bu da "olası tehlikeli meteorolojik olaylar" ve "tehlikeli meteorolojik olaylar" kategorilerine karşılık geliyor. Spesifik riskler; 20-40 mm'ye varabilecek anlık yağış yoğunlukları, 1-2 cm çapında dolu olasılığı, 60-80 km/sa arası fırtına rüzgârları (downburst) ve şelale seli riski taşıyan kuru vadilerin ani doldurulması. Tarım alanlarında hasat sonrası ürün hasarı, açık alandaki tarla makinelerinde elektriksel boşalma tehlikesi ve kentsel altyapıda (trafik sinyalleri, elektrik dağıtımı) kesintiler yaşanma ihtimali yüksek.

Fırtına anında alınması gereken hayat kurtaran önlemler

Uzmanlar ve AFAD rehberlerine göre; gök gürültüsü duyulduğunda açık alanlarda, ağaçların altında, demir yapılı çatıklı yapıların yanında ve suyun biriktiği alçak geçitlerde bulunmamak ilk kural. Sürücüler için; ani göremezlik ve aquaplaning riski nedeniyle hızın düşürülmesi, güvenli bir mesafe bırakılması ve sel riski olan köprü/vadyalardan geçişten kaçınılması öneriliyor. Evlerde pencere/camların kapatılması, dış mekan eşyalarının (çöp konteynerleri, çatı katları, antenler) bağlanması ve elektrikli cihazların prizden çekilmesi hasarı minimize ediyor. Tarımcılar için; sera çatıları ve tünel türü kapalı sistemlerin rüzgâr kapılarının batan konuma getirilmesi, hasat yapılmış ürünün susuz yere serilmemesi kritik.

İklim perspektifi: Eylül fırtınaları yeni normal mi?

MGM uzun dönem verilerine bakıldığında son 10 yılda Eylül ayı gök gürültülü olay sayısında artış trendi görülüyor. Akdeniz ve Karadeniz yüzey sıcaklıklarındaki rekor seviyeler, sonbahar frontlarının erken gelmesiyle birleşerek bu tip "konvektif patlamaları" tetikliyor. Bilim insanları bu yıl geçiş dönemi La Niña etkilerinin zayıf olduğu, bunun yerine yerel deniz sıcaklık anomalilerinin (Karadeniz'de +2-3°C) hava olaylarını şiddettirdiğini vurguluyor. Vatandaşlar MGM resmi mobil uygulaması, mgm.gov.tr "UYARI" haritası ve 112 Acil Hatları ile anlık güncellemeleri takip etmelidir.