Ruth Chepngetich'in Dünya Rekoru Neden Duruyor? 3 Yıllık Yasaklama ve Hukuki Çıkmaz

Ruth Chepngetich Ekim 2024'te Chicago Maratonu'nda 2 saat 9 dakika 56 saniyelik performansla kadınlar maraton dünya rekorunu 1 dakika 57 saniye iyileştirmiş, kendi kişisel rekorunu ise 5 dakika geriletmişti. Yarış sonrası NBC yorumcuları bu performansı "Ay'a iniş"e benzetirken, Let's Run editörü Robert Johnson'ın "Doping yapıyor musun?" sorusuna Chepngetich "İnsanlar konuşmalı, ben bilmem" cevabını vermişti.

Beş ay sonra Mart 2025'te gelen olumlu doping testi her şeyi değiştirdi. Atletik Bütünlük Birimi (AIU), Kenyalı koşucunun sisteminde yasal limitin 20 katı kadar hidroklorotiazid (HCTZ) tespit etti. Chepngetich, ev yardımcısının ilacını yanlışlıkla aldığını (hissettigi sıcaklık ve kalp hızı nedeniyle) savundu ancak AIU bu açıklamayı "çoğu inandırıcı değil" olarak buldu. Telefonunda testosteronla ilgili ekran görüntüleri ve "programlar" üzerine üçüncü şahıslarla mesajlar bulundu. Sonuç: 3 yıllık yasaklama.

Neden Rekor Silinmiyor? WADA'nın Cevabı

ReKORUN durmasının sebebi, yarış sonrası yapılan testin temiz çıkması. AIU Başkanı Brett Clothier, "Tatmin edici değil, ama dünya anti-doping kodu sporcuların hakları konusunda çok net" diyerek hukuki zorluğu özetledi. Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA) sözcüsü, rekorden önceki sonuçların iptalinin, o dönemde doping yapıldığına dair kanıt olmadan "orantılık ve insan hakları" ilkelerini ihlal edeceğini belirtti.

Lance Armstrong örneği gündeme getirildi ancak WADA bunu zayıf bir presedent buldu: Armstrong'ın yaptırımı itiraz etmemesi, retrospektif diskalifikasyonun hukuki sınırlarını genişletmez.

Sistemle Mücadele: 317 Kenyalı Sporcu ve Özel Testler

Kotu görüntüye rağmen AIU verileri sistemin işlediğini gösteriyor: 2017'den bu yana 317 elit Kenyalı atlet yakalandı. AIU bunu yılda 11,9 milyon dolar (yaklaşık 9 milyon sterlin) bütçeyle gerçekleştiriyor. Pozitif bir tablo da var: Londra Maratonu'nda dünya rekoru kıran Sabastian Sawe için sponsor Adidas 50 bin dolarlık ekstra test finanse etti. Nike de Chicago öncesi Jacob Kiplimo ve Brigid Kosgei için aynı yolu izledi. Acenta Eric Lilot, sporcuların kasıtlı doping kanıtlanırsa borçlarını geri ödemesini öngören sözleşmeler hazırlıyor.

Chepngetich'in rekoru hukuki olarak ayakta duruyor olsa da, bu süreç anti-doping mücadelesinin hem yargı hem de özel girişimler boyutunda nasıl evrildiğini kanıtlıyor.