Safranbolu Miras Buluşmaları: UNESCO Kentinin Hafızası Akademik Derinlikte Ele Alındı

Safranbolu Belediyesi, Karabük Üniversitesi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı iş birliğinde düzenlenen Geleneksel Miras Buluşmaları, kentin kültürel miras yönetiminin geleceğini şekillendirecek çıkarımlarla sona erdi. Etkinlik, Safranbolu'nun 1994 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girişiyle başlayan koruma mucizesinin akademik ve sivil zeminde nasıl sürdürüleceğini tartıştı.

Kent Kimliğinin Kurtuluş Hikayesi ve UNESCO Süreci

1970'li yıllarda tahrip edilme tehlikesiyle karşılaşan Safranbolu, 1994'te UNESCO listesine girmesiyle küresel bir koruma modeline dönüştü. Buluşmalarda konuk edilen akademisyenler, kentin "Orta Asya'dan Anadolu'ya" uzanan çarşı kültürünün ve Osmanlı şehri dokusunun, sadece yapısal restorasyonla değil, sosyo-ekonomik yaşamla bütünleşerek korunduğunu vurguladı. TÜİK verilerine göre kentin yıllık turist sayısının 1 milyona yaklaştığı, ancak yerel nüfusun 50 bin civarında kaldığı gerçeği, "aşırı turizm" (overtourism) riski ile koruma dengesinin kırılganlığını ortaya koydu.

Restorasyondan Yönetime: Yeni Dönem Stratejileri

Bu yılki oturumlarda "Koruma Bölge Yönetim Planı" revizyonu ana gündem maddesi oldu. Uzmanlar, 2005 ve 2015 planlarının uygulama aşamasındaki boşlukları (özellikle üçüncü derece koruma alanlarında faaliyet kontrolü ve reklam panosu kaosu) işaret ederken, yeni dönemde "Etkin Koruma" kavramının merkeze alındığını kaydetti. Belediye yetkilileri, miras alanlarındaki mülkiyet hakları ile kamusal yarar arasındaki hukuki çatıyı güçlendirecek mevzuat önerilerinin Bakanlık'a iletileceğini bildirdi.

Somut ve Somutsuz Miras Bütünlüğü

Yazar ve tarihçiler katkısıyla yapılan "Toplumsal Hafıza" panelinde, Safranbolu evlerinin mimari diliyle birlikte; yöresi saçaklı çarşı dili, baharat kültürü, yöresel müziği ve el sanatları gibi somutsuz miras unsurlarının, fiziksel yapılarla ayrılmaz bir bütün oluşturduğu savunuldu. Akademik bildirilerde, yeni nesil ustaların yetiştirilmesinde "Usta-Çırak" modelinin modern mesleki eğitimle harmanlanması önerisi, kentin yaşayan miras olma özelliğini koruma adına stratejik öncelik olarak belirlendi.

Sivil Toplum Katılımı Olmadan Koruma Olmaz

Buluşmaların ortak paydasında, miras korumanın sadece devlet veya belediye görevi olmadığı, sivil toplum kuruluşları ve mahalle muhtarlıklarının "miras bekçisi" rolüne kavuşturulması gerektiği vurgulandı. Karabük Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nden yapılan sunumlarda, dijital hafıza arşivi (oral history kayıtları, 3D lazer tarama verileri) oluşturulmasının, hem akademik araştırma hem de olası deprem/ yangın risklerine karşı acil müdahale planlaması için hayati olduğu belirtildi.