Tıpta Bir Devir Kapandı: Demir Akciğerle Yaşayan Son Polio Hastası Vefat Etti

Tıp dünyasında bir dönemin sembolü haline gelen demir akciğer kullanımı, son bilinen kullanıcısının vefatıyla tarih oluyor. ABD'li Martha Lillard, çocuk yaşta yakalandığı çocuk felci (polio) nedeniyle on yıllar boyunca nefes alabilmek için bu antik teknolojiye bağımlı yaşadıktan sonra 78 yaşında hayatını kaybetti.

Aşı Öncesi Dönemin Trajik Mirası

Lillard, 1953 yılında henüz beş yaşındayken polio virüsüyle enfekte oldu. Bu süreç, ABD'de ilk etkili çocuk felci aşısının piyasaya sürülmesinden sadece iki yıl öncesine denk geliyordu. Enfeksiyon, vücudunun büyük bir kısmını felç ederek solunum kaslarına kalıcı zarar verdi. Birçok polio hastası zamanla modern ventilatörlere geçiş yapabilse de Lillard, farklı alternatifleri denemesine rağmen hiçbir cihazın kendisine yeterli solunum desteği sağlamadığını belirterek demir akciğeri kullanmaya devam etti.

Teknolojik Yalnızlık ve Bakım Zorlukları

Lillard'ın yaşamının son dönemlerinde, kullandığı cihazın bakımının imkansız hale geldiği belirtildi. Ailesinden alınan bilgilere göre, 1940'lı yıllardan kalma cihazın yedek parçalarını bulmak neredeyse imkansızlaşırken, cihazı tamir edebilecek uzman teknisyenlerin kalmaması süreci daha da zorlaştırdı. Ayrıca, geçirdiği iki farklı Covid-19 enfeksiyonunun uzun vadeli etkileri, sağlık durumunun daha da kötüleşmesine yol açtı.

Demir Akciğer Nedir ve Neden Tarihe Karıştı?

Demir akciğer, hastanın gövdesinin yerleştirildiği büyük bir metal silindirdir. Cihaz, silindir içindeki basıncı değiştirerek hastanın akciğerlerinin genişleyip daralmasını sağlar ve böylece yapay bir solunum oluşturur. 1950'lerdeki geniş çaplı aşılama kampanyaları öncesinde çocuk felcinin en uç tedavi yöntemi olan bu cihaz, modern tıp ve etkili aşıların gelişiyle yerini taşınabilir ventilatörlere bıraktı.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, küresel çapta yürütülen aşılama çalışmaları sayesinde polio neredeyse tamamen yok edildi. Bu sayede yaklaşık 20 milyon kişinin felçten, 1,5 milyon kişinin ise ölümden kurtarıldığı kaydedildi. Martha Lillard'ın ardından, Mart 2024'te 70 yılı aşkın süre demir akciğerle yaşayan Paul Alexander'ın vefatı da bu tıbbi dönemin kapanışındaki önemli kilometre taşlarından biri olmuştu.