TÜİK Verisi Açıklandı: Hane Bütçesinin Yüzde 68'i Sadece 3 Kaleme Gidiyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) dün yayımladığı 2023 Yılı Hanehalkı Bütçe Anketi sonuçlarıyla, vatandaşların gelirlerinin nereye gittiğinin somut tablosunu ortaya koydu. Verilere göre hanehalkıların aylık ortalama tüketim harcaması 2022'ye göre yüzde 62,3 artarak 15.983 TL'ye ulaştırken, bu harcamaların yakında üçte ikiси (yüzde 67,9) yalnızca üç temel ihtiyaç kaleminde yoğunlaştı.

Gıda hâlâ en büyük kalem, payı arttı

Harcamaların en büyük dilimini gıda ve alkolsüz içecekler oluşturdu. Bu kalemin toplam harcamalardaki payı yüzde 27,2 olarak gerçekleşti. Bir yıl önce bu oran yüzde 26,1 seviyesindeydi. Enflasyonun gıda fiyatlarında daha sert hissedilmesi, hane bütçelerini bu kaleme daha fazla hapsediyor.

Konut ve kira giderleri ikinci sırada

Kira, imar durumu, elektrik, su, doğalgaz ve yakıt giderlerini kapsayan konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubu yüzde 23,8'lik payla ikinci sıradaydı. Bu oran 2022'deki yüzde 24,1 ile kıyaslandığında hafif bir gerileme gösterse de, mutlak rakamlar cinsinden hanehalkını en çok yoran kalemlerden biri olmaya devam ediyor.

Ulaştırma harcamaları en çok artan kalem oldu

Dikkat çeken hareket ulaştırma kaleminde oluştu. Toplam harcamalardaki payı yüzde 15,5'ten yüzde 16,9'a çıkaran bu grup, yıl içindeki yakıt fiyatı artışları ve toplu taşıma ücretlerindeki zamların aynası oldu. Ulaştırma harcamaları nominal olarak yüzde 75,4 artarak, bütçelerdeki en hızlı büyüyen gider kalemi konumuna geldi.

Bölgesel farklar bütçe yapısını değiştiriyor

TÜİK verileri aynı zamanda coğrafi ayrışmayı da netleştiriyor. İstanbul'un yer aldığı TR10 bölgesinde konut giderleri payı yüzde 28'in üzerine çıkarken, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde (TRA ve TRC) gıda harcamaları payı yüzde 30-35 bandında seyrederken, batıdaki illere göre çok daha yüksek bir oranda gerçekleşti. Bu tablo, gelir düzeyinin ve yaşanan bölgenin harcama tercihlerini nasıl şekillendirdiğini kanıtlıyor.