Türkiye 10 yılda güneş ve rüzgardan 442,2 TWh elektrik üretti: Doğalgaz ithalatı nasıl etkilendi?

Türkiye, 2015 ile 2025 arasında rüzgar ve güneş enerjisinden toplam 442,2 teravatsaat (TWh) elektrik üretti. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın derlediği EMRA ve TEİAŞ verilerine göre bu üretim miktarı, aynı enerjinin doğalgaz santrallerinde üretilmesi durumunda yaklaşık 44 milyar metreküp doğalgaz tüketimine eşdeğer geliyor.

YEKDEM'den YEKA'ya: 10 Yıllık Zorlu Sürecin Rakamları

2015'te Paris Anlaşması'nı imzalayan ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destek Mekanizması (YEKDEM)'ni devreye sokan Türkiye, son on yılda kurulu güneş ve rüzgar kapasitesini 1.500 megawatt (MW) seviyesinden 35.000 MW'ın üzerine taşıdı. Bu süreçte Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) ihaleleri ve serbest tüketici modeli, yatırımcının riskini paylaştırarak kapasite patlamasını tetikledi.

Veriler, 2015'te neredeyse sıfıra yakın olan güneş kurulu gücünün 2025'te 18.000 MW'yi bulduğunu, rüzgarın ise 12.000 MW seviyelerine yükseldiğini gösteriyor. Üretimdeki artış ise son üç yılda ivmelenerek, 2024-2025 döneminde sadece güneş ve rüzgardan yıllık 80 TWh'yi aşan seviyelere ulaştı.

Cari Dengesel Etki: Milyarlarca Dolar Tasarruf

Bakanlık yetkilileri, 442,2 TWh'lik yenilenebilir üretimin, mevcut doğalgaz fiyatları baz alındığında yaklaşık 15-18 milyar dolar civarında ithal giderinin önüne geçtiğini hesaplıyor. Bu tablo, cari açığın enerji girdisi tarafından tetiklenen bileşeninin kontrol altına alınmasında kritik bir rol oynadı. Özellikle 2022 sonrası küresel enerji krizinde, rüzgar ve güneş santralleri sıfır marjinal maliyetle çalışarak sistem marjinal fiyatını (SMF) baskıladı.

Depolama ve Esneklik: Bir Sonraki Büyük Zorluk

Kurulu güçte yenilenebilirlerin payı %50'yi geçerken, sistem operatörü TEİAŞ için asıl sınav "esneklik" ve "depolama" oluyor. 2025'te devreye giren 1.000 MWh'lik pilot batarya depolama projeleri ve pompaj santralleri, güneş enerjisinin gündüz fazlasının akşam tepe yüküne kaydırılmasını sağlamak için stratejik öneme sahip. Ulusal Enerji Planı'nda 2035 hedefleri için 30.000 MW güneş ve 30.000 MW rüzgar kurulu gücü öngörülüyor; bu hedeflerin gerçeklenebilmesi için yıllık 3-4 GW'luk kurulum temposunun sürdürülebilmesi ve şebeke altyapısının (MİLTEM projeleri dahil) paralelde güçlendirilmesi şart.