Uşak Üniversitesi'nden tavukculukta devrim niteliğinde proje: 5,3 milyon TL destek

Uşak Üniversitesi Ziraat Fakültesi Hayvan Bilimi Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. İsmail Türker koordinatörlüğünde hazırlanan ve tavukculuk sektörünün en kritik sorunlarından biri olan "erkek civciv" meselesine bilimsel çözüm getirecek proje, ulusal destek programı kapsamında kabul edildi. Projeye ayrılan toplam bütçe 5,3 milyon TL olarak belirlendi.

Sektörün en büyük maliyet kalemi: Erkek civciv sorunu

Dünya ve Türkiye'de yumurta üretiminde kullanılan katıllar (yumurtalık tavukları) ile etlik tavuk çiftlikleri (broiler) genetik olarak farklıdır. Bu nedenle yumurta çiftliklerinde çıkan erkek civcikler, et verimi düşük olmasından dolayı ekonomik değeri yok denecek kadar azdır. Her yıl milyarlarca erkek civcik, çıkıştan hemen sonra ölüme mahkum edilir. Bu durum hem ciddi bir hayvan refahı sorunu yaratır hem de sektöre küleme enerjisi, personel ve imha maliyetleri olarak devasa bir ekonomik yük bindirir.

Embriyonik dönemde cinsiyet ayrımı nasıl yapılacak?

Proje, yumurtanın küleme sürecinin erken aşamalarında (embriyonik gelişim sırasında) cinsiyetin belirlenmesine odaklanıyor. Bu yöntem "in-ovo sexing" (yumurta içinde cinsiyet belirleme) olarak literatürde geçer. Araştırma ekibi; spektroskopi, volatil organik bileşikler analizi ve yapay zeka destekli görüntüleme teknikleri gibi yıkım olmadan, yumurtayı bozmadan cinsiyet tahmini yapan yöntemleri laboratuvar conditionsında optimize edecek. Hedef, 9. günden önce %95 üzeri doğruluk oranıyla erkek ve dişi embriyoları ayırt edebilecek bir protokol geliştirmektir.

Türkiye için stratejik önemi olan bir Ar-Ge hamlesi

Üniversiteden yapılan açıklamada, projenin sadece akademik bir çalışma olmanın ötesinde, Türkiye'nin tavukculuk sektörünün rekabet gücünü artıracak ve AB standartlarına uyum sürecini kolaylaştıracak stratejik bir yatırım olduğu vurgulandı. Yumurtanın külenmeden önce cinsiyetinin bilinmesi sayesinde; erkek yumurtaların küleme makinelerine yerleştirilmemesi, bu boşlukların dişi yumurtayla doldurulması ve imha maliyetlerinin sıfırlanması hedefleniyor. Proje süresince lisansüstü öğrencilerin de yer alarak insan kaynağı yetiştirilmesi planlanıyor.