ABD Ticaret Mahkemesi Trump Dönemi Tarifelerini Yasa Dışı Buldu: Darbe mi, Geçici mi?

New York — ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi (CIT), geçen hafta verilen tarihi bir kararlla, eski Başkan Donald Trump'ın 2019 ve 2020 yıllarında Uluslararası Acil Durum Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) dayanağıyla Çin ve diğer ülkelere uyguladığı ek gümrük vergilerinin yasaya aykırı olduğunu hükmetti. Üç hakimli panel, başkanın bu yetkiyi "kongrenin tasarı ve niyeti dışında" genişletmediğini, dolayısıyla tarifelerin hukuki dayanağının kalmadığını kaydetti.

Kararın ötesi: Neden 'dar bir engelleme'?

Mahkeme, tarifelerin iptaline karar vermesine rağmen, hükmün tam uygulanmasını geçici olarak bloke eden bir "stay" (yürütmeyi durdurma) kararı da verdi. Bu teknik hamle, idareyin (Bugünkü Başkanlık/Yargıçların kararını savunan taraf) Federal Daire Mahkemesi'ne (CAFC) temyiz etmesi süresince piyasalarda ani bir şok ve geri ödeme kaosu önlenmesi amacıyla alındı. Yargıçlar, "mahkeme yargı yetkisini kullanırken ekonomik istikrarı da gözetmek zorundadır" gerekçesini öne sürdü.

IEEPA mı, Section 232 mi? Hukuki çatışmanın kalbi

Dava, Trump yönetiminin "ulusal güvenlik" gerekçesiyle Section 232 (Çelik/Alüminyum) yerine, "acil durum" gerekçesiyle IEEPA'yı kullanarak neredeyse tüm Çin ithalatına %15-25'arak tarifeler dayatmasıyla başladı. Dava sahipleri (V.O.S. Selections ve diğer küçük ithalatçılar), IEEPA'nın başkana "ticaret düzenleme" yetkisi vermediğini, sadece varlık dondurma ve işlem yasaklama yetkisi verdiğini savunmuştu. CIT, bu argümanı kabul ederek: "Kongre IEEPA ile başkana tarifeler belirleme yetkisi vermemiştir" tespitini yaparak, yürütme organının yasama organının yetki alanına girdiğini işaret etti.

İthalatçılar ne kazanır, ne kaybeder?

Karar kesinleşirse, ilgili dönemde (2019-2021 arası) bu tarifeleri ödeyen şirketler, faizli geri ödeme talep edebilecek. Ancak "stay" kararı yüzünden şu an için gümrük idaresi (CBP) para iadesi yapmaya mecbur değil. Sektör temsilcileri, bu sürecin yıllar sürebileceğini, ancak küçük ve orta ölçekli ithalatçılar için nakit akışı açısından kritik bir "umar umut" yarattığını belirtiyor. Büyük şirketler hukuki takipçileriyle temyiz sürecini yakından izliyor.

Gelecek: Federal Daire Mahkemesi'nde final

Adalet Bakanlığı (DOJ), kararın "yürütme yetkilerini körelten" bir önlem olduğunu savunarak CAFC'ye başvurdu. Uzmanlar, CAFC'nin önceki IEEPA yorumlamalarının (örneğin Kiyemba v. Obama dava süreçlerinde) yürütme lehine geniş yorumlar yapmasına dikkat çekiyor. Eğer CAFC de CIT ile hemfikir olursa, Kongres onaysız tek taraflı tarifeler için büyük bir engel oluşur; aksi takdirde başkan yetkileri yeniden genişler. Kongre'de de bu kararı yasama ile destekleme (veya sınırlama) girişimleri gündeme gelebilir.