Çin, Scarborough Şölesi'nde Deniz-Hava Eğitimi Yürüttü: Güney Asya Denizi Gerilimi Yeniden İrdelendi

27 Eylül Pazar günü, Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) Güney Tiyatro Komutanlığı, Filipinler'in de hak iddiası sürdürdüğü ve Çin'in 2012'den beri etkili kontrolünde olan Scarborough Şölesi (Çin adıyla Huangyan Dao, Filipinler adıyla Bajo de Masinloc) çevresindeki sular ve hava sahasında birleşik deniz ve hava eğitimi gerçekleştirdi.

Komutanlık: "Savaş Hazırlığı ve Egemenlik" Odaklı

Güney Tiyatro Komutanlığı'nın resmi kanalları üzerinden yapılan açıklamada, tatbikatin "savaş hazırlığını artırmak" ve "bölgesel egemenliği korumak" amacıyla planlandığı belirtildi. Eğitime savaş gemileri, savaş uçakları ve helikopterlerin katıldığı, koordineli manevra ve hedef atışlarının yapıldığı ifade edildi. Pekin, bu tür faaliyetleri uluslararası hukuka uygun, rutin bir askeri hazırlanma süreci olarak tanımlamaya devam ediyor.

2016 Lahey Kararı ve Statükonun Değişimi

Scarborough Şölesi, Güney Çin Denizi'ndeki en sembolik çakışma noktalarından biridir. 2012'deki deniz kıyı koruma gemileri krizi sonrasında Çin, şöleyi fiziksel olarak kontrolüne almış, Filipin balıkçıların girişini engellemişti. 2016'da Lahey'deki Tahkim Mahkemesi, Çin'in "Dokuz Çizgi" iddialarını ve Scarborough üzerindeki tarihi haklarını hukuki temelli reddetmiş, şölenin Filipinler'in 200 mil lik Özel Ekonomik Bölgesi (ÖEB) içinde olduğunu hükmünde bulunmuştu. Çin bu kararı "geçersiz" ilan edip tanımamış, şölenin etrafında sürekli bir deniz milisi ve kıyı koruma gemisi varlığı ile blokaj uyguluyordu.

ABD-Filipinler Ekseni Karşısında Mesaj

Bugünkü tatbikat, son iki yıldır Manila'nın Washington ile askeri işbirliğini derinleştirmesi (Genişletilmiş Askeri İşbirliği Anlaşması-EDCA kapsamında yeni taban erişimleri, Balikatan tatbikatlarının büyümesi) sürecinin arkasında gerçekleşiyor. Analistler, Çin'in bu harekatı, Filipinler'in Second Thomas Shoal (Ayungin) ve Sabina Shoal'daki yeniden temin rotaları konusunda gösterdiği direnci ve ABD'li müttefiklerinin "özgür denizcilik" operasyonlarını, kuzeydeki stratejik bir noktada askeri bir "kırmızı çizgi" ile cevaplama niyetiyle yorumluyor. Bu, doğrudan bir çatışma riski barındırmasa da, grigri savaş (grey zone) stratejilerinin askeri boyutunu artırıyor.

Filipinler Dışişleri Bakanlığı veya ABD Hindopasifik Komutanlığı'ndan (INDOPACOM) tatbikata yönelik resmi bir tepki henüz gelmedi. Bölge uzmanları, önümüzdeki hafta Manila'da beklenen iki taraflı görüşmelerde bu konunun gündeme geleceğini öngörüyor.