Yemen'de Huti ilerlemesi karşısında hükümet güçlerinin stratejik gerilimi: Alan kaybı, sembolik zaferler

Yemen'in kuzey ve orta bölgelerindeki askeri denge, son üç ayda Huti militanlarının (Ensarullah) Bayda, Şevve ve Cebel Mürad eksenlerinde kaydettiği stratejik derinlikler ile Hükümet Başkanlığı Konseyi (RBK) bağlı güçlerin Marib'in güneybatısında ve Tayz'in kuzey batısında kayıt ettiği taktiksel, alan daraltıcı ilerlemeler arasında tajbir bir zıtlık sunuyor. Birleşmiş Milletler Yemen Özel Elçiliği ve uluslararası düşünce kuruluşlarının Eylül 2026 tarihli risk analizlerine göre, Hutiler petrol zengini Marib'e giden lojistik rotaları üzerinde "operasyonel bir kuşatma halkası" kurarken, hükümet tarafı sahadaki bu kayıpları telafi etmek adına medyatik etki alanı genişletilmiş küçük ölçekli operasyonlara yöneliyor.

Bayda ve Şevve'de değişen harita

Sahadan gelen askeri gözlemci raporları ve yerel kabile kaynakları, Hutilerin Ağustos sonu itibarıyla Bayda iliğin kritik geçitleri olan Nakıl el-Vakik ve Kureşiya dağ sırtlarını kontrol altına alarak, Marib'in kuzeybatısındaki Revaik ve Mehil camiasına doğrudan ateş üstünlüğü sağladığını aktarıyor. Bu gelişme, Hükümet güçlerinin (özellikle devrimci komiteler ve Riyad destekli devrimci ordusu birimleri) ana lojistik arkağını olan ve Riyad'a giden ana karayolu güzergahını tehdit altına alıyor. Huti medya kanalları bu alanı "tahrir edilen bölgeler" olarak ilan ederken, RBK bağlı komutanlar "geçici taktiksel çekilme" terminolojisi kullanıyor.

Marib ve Tayz'de 'tekerlekli araçlı' ilerlemelerin sınırları

Karşı tarafta, hükümet tarafı son haftalarda Marib'in Cebel Mürad ve Hareyb cephelerinde sowie Tayz'in el-Vazaya ve el-Misrakh eksenlerinde, teknik araçlı (pick-up) birimlerle Huti öndeki karargahları ele geçirerek ileri kaydedildiğini duyurdu. Ancak askeri analistler, bu ilerlemelerin "sahip çıkılması zor, lojistik derinliği olmayan, Hutilerin ana hücum vektörlerini değiştirmeyen" nitelikteki mevzi değişimleri olduğunu vurguluyor. BM'nin Yemen İnsani İhtiyaçlara Genel Bakış Raporu'nda da, bu çarpışmalar sonucu Ağustos ayında 4.200'in üzerinde sivilin yerinden edilmesi ve sivil altyapı hasarı kaydedildiği belirtilmişti.

Ekonomik savaş ve para birimi çatlaklığı askeri dengeyi yazdırıyor

Sahadaki bu asimetri, sadece askeri yetenek farkından değil, iki tarafın ekonomik dayanaklarındaki uçurumdan da kaynaklanıyor. Aden'de merkezi bankası kontrolünde olan RBK, dolar karşısında riyalin değer kaybını (resmi piyasada 1.850 bandında seyrederken) durdurmakta zorlanıyorken, Sana'a merkezli Huti yönetimi kendi bankacılık sistemini ve gümrük gelirlerini kullanarak askerî lojistiğini finanse edebiliyor. Ekonomistler, bu "ekonomik asimetrinin" uzun vadede Hutilerin askerî dayanma gücünü artırdığı, hükümet tarafının ise dış destek (özellikle Suudi ve BAE teşvikleri) olmadan operasyonel sürdürülebilirliği zayıfladığını öne sürüyor.

Barış süreci için 'donmuş çatışma' senaryosu güçleniyor

Omman aracılığıyla sürdürülen Suudi-Huti doğrudan görüşmelerde, Hutilerin Marib petrol tesislerine (Sefer ve Cebel Mürad) yönelik askerî baskıyı müzakere masasında bir koz olarak kullandığı, karşılığında havaalanı açılımı ve maaş ödemeleri gibi insani konularda esneklik beklediği görülüyor. Diplometik kaynaklar, tarafların "kesin zafer" hedefinden vazgeçip, mevcut çizgiyi (contact line) resmileştiren bir "silah bıraktırma anlaşması" yerine, düşük şiddetli, ara ara alevlenen bir donmuş çatışma (frozen conflict) modeline kilitlendiğini değerlendiriyor. Bu senaryo, Yemen'in de facto iki ayrı yönetim birimine (Kuzey-Huti, Güney-RBK/ÜSTC) bölünmesini pekiştirecek niteliktedir.